Pracownia Endoskopowa

Gastroskopia

Gastroskopia jest najskuteczniejszą metodą diagnostyczną oceniającą górny odcinek przewodu pokarmowego.

Dodatkowo w razie potrzeby istnieje możliwość pobrania wycinków celem stwierdzenia obecności bakterii Helicobacter pylori, odpowiedzialnej za nawrotowość wrzodów, lub też oceny mikroskopowej w przypadku stwierdzenia wrzodu żołądka, polipa, lub innych zmian, co ma zasadnicze znaczenie dla wyboru późniejszych metod leczenia. Brak obecnie innego badania o podobnych możliwościach diagnostycznych i terapeutycznych.

Gastroskopia diagnostyczna

Pozwala na dokładną ocenę błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego, widoczne są zmiany chorobowe błony śluzowej wielkości milimetra (błona śluzowa wyściela narządy). Podczas badania ocenia się elastyczność oraz ruchomość ścian przełyku, żołądka i dwunastnicy, fałdy, widoczność naczyń krwionośnych, czynność perystaltyczną, zwraca się uwagę na rodzaj i ilość treści płynnej. Gastroskopia diagnostyczna należy do badań bezpiecznych i dlatego może być wykonywana zarówno w warunkach szpitalnych, jak również ambulatoryjnie.

Najczęściej celem badania jest diagnostyka (rozpoznawanie) chorób przewodu pokarmowego, między innymi:
  • choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy
  • zapalenia błony śluzowej przełyku, żołądka, dwunastnicy
  • chorób bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych
  • zmian spowodowanych działaniem czynników chemicznych: kwasów i zasad, żółci, niektórych leków (sole żelaza i potasu) oraz czynników fizycznych – np. zmian popromiennych
  • choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej (GERD)
  • poszukiwanie przyczyny niedokrwistości
  • poszukiwanie miejsca krwawienia
  • diagnostyka i wykluczenie łagodnych i złośliwych zmian nowotworowych; w części przypadków możliwe jest wykrycie zmian wczesnych
  • ocena zaawansowania zmian chorobowych i ich odpowiednia klasyfikacja np. żylaków przełyku (obecne w przypadku nadciśnienia wrotnego - np. w marskości wątroby), refluksowego zapalenia błony śluzowej przełyku czy źródła krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ocena ta ma wpływ na proces leczenia.

Gastroskopia terapeutyczna:

  • usuwanie ciał obcych (połkniętych lub pozostałych po zabiegu operacyjnym, np. nici chirurgiczne)
  • usuwanie polipów (polipektomia) lub zmian płaskich (mucosectomia)
  • tamowanie krwawień
  • opaskowanie i obliteracja żylaków przełyku
  • poszerzanie zwężeń
  • zamykanie przetok
  • wytwarzanie przetok odżywczych (przezskórna endoskopowa gastrostomia – PEG - percutaneous endoscopic gastrostomy) u osób nie mogących odżywiać się samodzielnie (np. guzy przełyku).

Przeprowadzenie badania:

Badanie jest zwykle przeprowadzane w pozycji leżącej na lewym boku. Wcześniej należy usunąć ewentualne protezy zębowe. Po miejscowym znieczuleniu gardła za pomocą Lignokainy w aerozolu lekarz zakłada między szczęki plastikowy ustnik (dla ochrony delikatnego instrumentu). Następnie wprowadza do jamy ustnej i gardła fiberoskop średnicy około 1cm, prosząc jednocześnie o wykonanie ruchu połykowego.

Moment ten może być nieprzyjemny i dawać uczucie duszenia; wymaga współpracy pacjenta z lekarzem wykonującym badanie. Oglądanie wnętrza przewodu pokarmowego trwa zwykle kilka minut, jest w niewielkim stopniu nieprzyjemne, ale w zasadzie bezbolesne, podobnie, jak pobieranie wycinków. Instrument służący do badania jest każdorazowo specjalnie dezynfekowany, dlatego też zainfekowanie chorego w trakcie badania jest praktycznie niemożliwe. Wycinki błony śluzowej pobiera się sterylnymi szczypczykami, co również zabezpiecza przed zakażeniem.

Wskazania diagnostyczne:
  • Podejrzenie choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy
  • Objawy dyspeptyczne (ból, dyskomfort zlokalizowany w górnej części brzucha) trwające > 2 miesięcy
  • Objawy dyspeptyczne z towarzyszącymi objawami alarmującymi (szybka utrata masy ciała, wymioty, zaburzenia przełykania, niedokrwistość)
  • Dysfagia (problemy z przełykaniem) i odynofagia bolesne przełykanie)
  • Ból w klatce piersiowej o niejasnej przyczynie
  • Objawy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego (fusowate lub krwiste wymioty, smolisty stolec)
  • Niedokrwistość
  • Objawy dyspeptyczne u osoby przyjmującej niesteroidowe leki przeciwzapalne (np., diclofenac, ibuprofen i inne)
  • Uporczywe objawy sugerujące chorobę refluksową przełyku
  • Nocny ból w górnej części brzucha
  • Podejrzenie choroby trzewnej (celiakia)
  • Badanie przesiewowe lub kontrolne u chorych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworu (osoby z długoletnią chorobą refluksową przełyku, z przełykiem Barretta, z niedokrwistością złośliwą w przebiegu zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, po przebytej resekcji żołądka)

W przypadku stwierdzenia wrzodu żołądka lub dwunastnicy wskazane jest wykonanie testu urazowego na obecność Helicobacter pylori. Badanie kontrolne po eradykacji Helicobacter pylori należy przeprowadzić co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu antybiotykoterapii.


Przeciwwskazania do gastroskopii:
Gastroskopia jest badaniem bezpiecznym, krótkim (zwykle kilka minut), niebolesnym, mało obciążającym chorego. Istnieją jednak przeciwwskazania:
  • świeży zawał serca
  • ostra niewydolność oddechowa
  • niedociśnienie i wstrząs
  • niekontrolowane nadciśnienie
  • brak współpracy z pacjentem

Ciąża nie jest przeciwwskazaniem do wykonania gastroskopii, jednak należy rozważyć potrzebę jego wykonania.